Sümbül Efendi

0
334

[Vefatı :1529 ]

Yurdumuzun pek çok köşesinde nice rûhaniyetli semtler vardır. İstanbul’da Koca Mustafa Paşa Külliyesi bunlardan biridir. O Koca Mustafa Paşa ki, semt olarak Yahya Kemâl’in hayran olduğu mâneviyatlı muhitlerdendir; Bu semtin adını taşıyan şiirinin bir bölümünde şöyle der:

“Ne ledünni gecedir tâ ağaran vakte kadar

Bir mücevher gibi Sünbül Sinan’ın rûhu yanar

Ne saadet! Bu taraflarda her ülfetten uzak

Vatanın fâtihi cedlerfe berâber yaşamak. “

Peki kimdir bu Sünbül Sinan? Sünbül Sinan Efendi Merzifon’ da doğdu. İlk tahsilini Uluborlu’da yaptı. Daha sonra İstanbul’a geldi. Devrin meşhur bilginlerinden dersler aIarak öğrenimini tamamladı. Bir süre müderrislik yaptı. Bu dönemlerde tasavvuf ve tankatin aleyhinde idi. Daha sonra Çelebi Halife yani Cemal~i Halvetiisimli Halvetı şeyhine intisab ederek, uzun yıllar ondan eğitim gördü. Çiçekleri, bu arada sünbülü çok seviyor olmalı ki, rivayete göre sarığına devamlı olarak bir sünbül takarmış. Onun için “Sünbül” lakabıyla anılır olmuş.

Halvetlliğe intisab etmiş olmasına rağmen, yine de dört elle bu mânevi alana sarılmamış olmalı ki, bir gece rüyasında, insanların büyük bir kuyunun başında toplandıklarını görür. Halk irili ufaklı kaplarıyla kuyudan su çekmeye çalışmaktadır. Sünbül Efendi de su içmek niyetiyle yaklaşınca, kuyunun suyu taşıp ayaklarına ulşıır. Bu sudan bir miktar içer. Heyecan içinde uyanan Sünbül Efendi, Koca Mustafa Paşa dergahına koşar ve rüyasını şeyhine anlatır. Çelebi Halife şöyle yorumlar: “A benim Sünbülüm; kuyu zat~ı ilahıyi, suyu le dün ilmin i/ilahı bilgileri, o insanlar ise dünya halkını ve onların hırslarını temsil eder. Kuyu suyunun senin ayağına varması, ilâhî feyzin ve rahmetin bizzat akıp geldiğini gösterir. Ey Sünbülüm, kendinde saklı olan bu cevheri niçin açığa çıkarmaya çalışmazsın?

Bunun üzerine çok sıkı bir riyazete, yani nefıs eğitimi ve mücadelesine koyulur. Dört yıl sonunda kemale erer. Şeyhi tarafından irşad için Mısır’a gönderilir. Kahire’ de dört yıl hizmette bulunur. Kendisi Mısır’da iken, şeyhi hacca gitmek üzere yola çıkar ve Mekke’de buluşalım diye haber gönderir. Bu davet üzerine Sünbül Efendi Mekke’ye gider. Ancak şeyhi yolda vefat eder ve kendisine bir vasiyet mektubu bırakır.

Çelebi Halîfe mektubunda Sünbül Sinan’a İstanbul’a dönmesini, kızı Safiye Sultan’la evlenerek, dergahta kendi yerine geçmesini istemektedir. Bunun üzerine Istanbul’a gelen Sünbül Sinan şeyhlik görevini devralır. Burada 33 yıl irşadda bulunur. Diğer taraftan Fatih ve Ayasofya camilerinde vaazlar verip tefsir ve hadis okutur.

***

Osmanlı’ nın kuruluş ve yükseliş devirlerinde tarikatlerin dinı ve sosyal hayatımızdaki müs’bet rolleri ve hizmetleri inkar edilemez. Tarikat büyüklerinin devlete ve devlet fikrine saygısını göstermesi bakımından Sünbül Efendi’nin bir davranışı dikkat çekicidir:

Yavuz Sultan Selim, amcası Cem Sultan’ın öldürülmesinde rolü bulunan sadrazam Koca Mustafa Paşa’ya kızgın olduğundan onu idam ettirir. Yine bu acı hatıranın canlandığı bir sırada, onun yaptırdığı külliyenin ve caminin de yıkılmasını ister. Emrini yerine getirmek üzere gönderdiği adamlar, her defasında geri dönüp gelirler. Çünkü külliyenin bir bölümünde Sünbül Efendi Dergahı bulunmaktadır. Adamlarının bu işi niçin halledemediğine şaşan ve kızan Yavuz Selim, nihayet bir gün tesisleri yıktırmak üzere bizzat Koca Mustafa Paşa Külliyesi’ne gelir. Kendisini Sünbül Efendi karşılar, şeyhin heybeti ve manevı otoritesi karşısında öfkesi yok olur, hatta niçin geldiğini bile unutur. Kısa bir sohbetten sonra Sünbü! Efendi’ye bir de samur kürk hediye eder. Bunun üzerine Sünbül Sinan, padişaha oraya geliş sebebini hatırlatarak:

— Sultanım, padişahların emrinin yerine getirilmesi lazımdır. Bu itibarla, emir buyurunuz da hiç olmazsa medresenin üstündeki bacalardan bir kaçı yıkılsın! der ve öyle yapılır.

***

Sünbül Efendi 1529 yılında vefat etti ve Koca Mustafa Paşa Külliyesindeki türbesine defnedildi. Cenaze namazını Kemal Paşazade kıldırdı. Şimdi orada Yahya Kemal’in deyişiyle “bir mücevher gibi ruhu yanmakta”dır. Hiç eksik olmayan ziyaretçilerine huzur ve ruhaniyet saçmaya devam etmektedir. Daha sonra onun yerine Merkez Efendi geçti.

Sünbül Sinandan bir şiir:

Yine dosttan haber geldi

Gel hey gönül şimden gerü

Yine içtin nefs ağusun

Kan ey gönül şimden gerü.

Anmaz mısın öleceğin

Kara sine gireceğin

Başına ne geleceğin

Bil hey gönül şimden gerü.

Bunca demdir yedin içtin

İnsaf eyle hadden aştın

Sünbül eydür yeter uçtun

Kon ey gönül şimden gerü. “

Kendi yoluna gelmek isteyenlere ise söyleyecekleri vardır:

”Aşk ile iki cihanda şah olan gelsün berü

Rah-ı Hakk’a bende-i dergâh olan gelsün berü.

Devlet-i dünyâ ile mağrur olanlar gelmesün

Arif-i fâni-i fena fillah olanlar gelsün berü.

Hançer-i tevhîdi çek bu asker-i şeytâneye

Daima kalbinde zikrullah olanlar gelsün berü.

Sünbülî kıldan incedürür Sırât-ı müstakîm

Destgîri dâima AIlah olanlar gelsün berü. “

———————————-

(*)Prof.Dr.Mehmet DEMİRCİ,Gönül Dünyâmızı Aydınlatanlar,Mavi Yayıncılık-2005 İstanbul

Yorum yapabilirsiniz...

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.